Baanbrekende containertoiletten voor huishoudelijk gebruik in achterstandswijken in stedelijke gebieden.
1. Probleem/tekortkoming die wordt aangepakt:
In Nairobi wonen meer dan 2 miljoen mensen in informele, armoedige nederzettingen, en de meerderheid heeft geen toegang tot veilige sanitaire voorzieningen. Bestaande benaderingen om de sanitaire crisis aan te pakken, richten zich op het verbeteren van de dekking door de bouw van latrines op perceelniveau (waarbij meerdere huishoudens een latrine delen) of gemeenschapsniveau (openbare toiletten). Deze conventionele benaderingen worden echter beperkt door de hoge bevolkingsdichtheid, onvoldoende grond, de korte levensduur van latrines, de kosten en veiligheidsproblemen. Latrines zijn over het algemeen 's nachts niet open en vereisen frequent handmatig legen, waarbij het slib vaak in rivieren en open riolen terechtkomt, wat de bewoners verder blootstelt aan risico's voor de volksgezondheid. Als gevolg hiervan zijn bewoners vaak gedwongen om in de open lucht te defeceren of gebruik te maken van potjes, geïmproviseerde containers en plastic zakken in huis (vooral 's nachts), die vervolgens in open riolen, rivieren worden geleegd of weggegooid ("vliegende toiletten"). Vrouwen en kinderen brengen doorgaans een groter deel van hun tijd door in nederzettingen en worden daardoor onevenredig zwaar getroffen door dit probleem.
2. Oplossing:
Dit project had als doel te bevestigen of een containertoilet voor huishoudelijk gebruik (CBT) een effectieve, 24/7 sanitaire oplossing kon bieden die tegemoetkomt aan de eisen op het gebied van gemak, veiligheid, hygiëne, privacy en waardigheid. Containertoiletten (CBS) verschillen van de geïmproviseerde opvang van urine en ontlasting die veelvuldig wordt toegepast in kampen en sloppenwijken, doordat ze een waardige en hygiënische "gesloten kringloop"-oplossing bieden. Ontlasting en urine worden namelijk veilig opgevangen voordat ze op een afgesproken locatie worden afgevoerd, waardoor de risico's voor de volksgezondheid veilig worden beheerd. Het ontbreken van geschikte¹ toiletproducten voor de armste bevolkingsgroepen betekende dat het ontwerpen en produceren van een toilet een cruciaal onderdeel van het project was.
3. Resultaten:
Het toilet onderging verschillende iteraties op basis van feedback van gebruikers en beheerders. Prototype 1, het "jitegemee"-toilet, geproduceerd in India, werd in 2011 getest in meer dan 100 huishoudens in twee wijken van Nairobi. De feedback was positief en bevestigde de interesse in het concept van gemeenschappelijke toiletten, maar het goedkope ontwerp werd als primitief beschouwd en de geur vormde een significant obstakel voor de plaatsing van een toilet in woningen. Versie 2 was daarom een urinescheidingstoilet dat gebruikmaakte van gemakkelijk verkrijgbare, gerecyclede containers voor afvalinzameling. In 2013 legde Oxfam het idee voor aan een start-up in Nairobi, Sanergy, een sociale onderneming die zich richtte op de ontwikkeling van een sanitaire franchise die afval omzet in waardevolle bijproducten. Sanergy had zelfstandig een eigen gemeenschappelijk toilet ontwikkeld en beschikte over zakelijke, verkoop- en marketing- en productontwerpvaardigheden die Oxfam miste. Vanaf 2014 heeft Sanergy steeds meer de leiding genomen in het proces, dat verschillende prototypes omvatte met behulp van glasvezel en 3D-printing onder de ontwikkelingsnaam ihud (in home urine diversion). Er is gebruikgemaakt van gebruikersgerichte ontwerpprincipes, waarbij regelmatig overleg met gebruikers/klanten en serviceproviders essentieel was voor het verfijnen van het ontwerp. Het uiteindelijke product, versie 5, wordt nu geproduceerd door een commerciële fabrikant in Nairobi. Het toilet is een hoogwaardig product dat naar verwachting jarenlang meegaat. Het bestaat uit vijf onderdelen: de basis (die tevens de urinetank is) en de behuizing zijn rotatiegegoten, een spuitgegoten deksel, een fecaliëncontainer van gerecycled metaal en fecaliënzakken (herbruikbaar of biologisch afbreekbaar).
De acceptatie verloopt nog steeds traag. Begin 2021 had Sanergy 3,000 toiletten besteld, maar slechts iets meer dan 100 huishoudelijke toiletten waren in gebruik onder de merknaam "Freshfit". Deze vormen een aanvulling op de grotere, gemeenschappelijke "Freshlife"-toiletten, waarvan er in Nairobi al duizenden in gebruik zijn.
Dit project heeft in 2016 in het Verenigd Koninkrijk een Toilet Summit georganiseerd voor toonaangevende internationale specialisten op het gebied van containergebaseerde sanitaire voorzieningen. Dit leidde tot de oprichting van de Container Based Sanitation Alliance, die een belangrijke rol heeft gespeeld bij het overtuigen van het gezamenlijke monitoringprogramma van de WHO en UNICEF om CBS te erkennen als een verbeterde sanitaire voorziening.
De kosten van het toilet bedragen £65, wat hoger is dan de oorspronkelijke streefprijs van $50 die het project voor ogen had. Het toilet is te koop via het Oxfam Supply Centre.
4. Leer-/toepasbaarheid elders:
Containertoiletten bieden een extra oplossing voor sanitaire behoeften waar conventionele methoden niet geschikt zijn – bijvoorbeeld in moeilijke bodemomstandigheden (rotsen, instabiele grond, overstromingsgevoelige gebieden) of waar graafwerkzaamheden of de bouw van permanente constructies niet zijn toegestaan. Hoewel ze ontworpen zijn voor stedelijke sloppenwijken, vertonen ze veel overeenkomsten met vluchtelingenkampen. De toiletunits kunnen gestapeld en in elkaar geschoven worden, waardoor ze gemakkelijk te vervoeren zijn en zich lenen voor snelle inzet in een humanitaire context. Als toilet op huishoudniveau biedt het een waardige oplossing voor mensen die geen toegang hebben tot, of bang zijn om gebruik te maken van, gedeelde sanitaire voorzieningen, zoals ouderen, mensen met een beperking, vrouwen en kinderen.
CBS is nog niet op grote schaal toegepast in een humanitaire context. Voordat wordt overwogen of een containersysteem (CBS) geschikt is, is het essentieel om te kijken hoe het afval zal worden beheerd. Op kleine schaal kan CBS geschikt zijn als zelfvoorziening/beheer, waarbij gebruikers zelf verantwoordelijk zijn voor het legen van de toiletten in nabijgelegen latrines. Naarmate het aantal gebruikers toeneemt, neemt ook het risico voor de volksgezondheid toe door onveilige afvalverwerking door sommige individuen. Bij relatief kleine aantallen (50+) kan het een rendabele bron van inkomsten worden om toiletten te onderhouden. Het is belangrijk om te weten dat Sanergy er bijna 10 jaar over heeft gedaan om hun bedrijf op te zetten en het punt te bereiken waarop ze CBS nu op grote schaal kunnen toepassen.
5. Aanvullende informatie:
Projectdocumenten ( link naar Box ), CBS-implementatiehandleiding ; evaluatie van CBS door de Wereldbank . Een cruciale factor voor het succes van dit project was de tijd en flexibiliteit die de WIF-financiering bood. Innovatie kost ook tijd, in dit geval tien jaar van concept tot voltooiing (en het project loopt nog steeds). Oxfam heeft een zeer sterke Keniaanse partner gevonden (Sanergy) en hen de ruimte gegeven om het project te leiden. Verschillende financieringsstromen hebben dit project mogelijk gemaakt: WIF £25 (2010-2011), HECA-innovatiefonds £35 (2012-13), £62,588 (2016-17), $30,000 Noodsanitairproject (2018).
Contactpersoon : Brian McSorley, PHE-adviseur, GHT, brian.mcsorley@oxfam.org