Kakaretso ea Tekheniki

Ho ts'oarana ka matsoho

Background

Jwale ho se ho tsebahala hantle hore ho hlapa matsoho ka sesepa ho na le tshusumetso e kgolo hodima mafu a bakwang ke letshollo ho feta tshusumetso efe kapa efe e nngwe (sheba chate e ka tlase). Jwale, ke hobaneng ha mekgatlo e ikemetseng e tsepamisa maikutlo mesebetsing ya yona e mengata hakana le tjhelete e ngata ho faneng ka metsi a hlwekileng le dibaka tsa bohloeki? Ke hobaneng ha tsena di ananelwa e le mesebetsi ya mantlha ha ho hlapa matsoho ho nkwa e le mosebetsi wa 'ho bulela ka boto'? Hona ke hobaneng ha mekgatlo e ikemetseng e dula e kenyelletsa boleng ba metsi le tshebediso ya ntloana e le matshwao a bohlokwa a katleho mefuteng ya ditaba le mawa a ho beha leihlo empa e sa kenyeletse ho hlapa matsoho, leha ho tsejwa e le sesupo se betere sa katleho?

kerafo e sefiloeng 36

Sesepa ke seo batho ba se kopang pele

Faroza o ile a falla ka lebaka la likhohola Pakistan ka 2010. O ile a hlalosetsa basebetsi ba Oxfam hore na likarolo tse ntle ka ho fetisisa tsa karabelo ea rona e bile life. "Ntho e molemo ka ho fetisisa e bile sesepa sa ho hlatsoa liaparo tsa botho le sa ho hlatsoa liaparo hobane liaparo tsa rona le bana ba ne ba le litšila haholo 'me re ne re se na chelete ea ho reka lintho tsena. Pele re fumana lisebelisoa tsena re ne re le seretse haholo re shebahala joaloka li-sweeper hobane re ne re lula re le litšila, re le litšila, re le litšila. Hona joale re na le sesepa sa ho hlatsoa matsoho, sa ho hlatsoa liaparo tsa botho le sa ho hlatsoa masea. Kahoo re ile ra thaba haholo ha re fumana lisebelisoa tsena hobane re ne re ikutloa re le betere haholo ebile re thabile ha re ne re hloekile, masea a rona a ne a hloekile 'me liaparo tsa rona li hloekile. Sesepa se boetse se thusa ho thibela mafu a letlalo le makhopho, le mafu a mang, joalo ka letšollo. Lesea la ka le ne le e-na le letšollo empa ka mor'a hore re be le lisebelisoa tsena ke ne ke khona ho boloka lesea la ka le hloekile 'me joale letšollo le emisitse. Pele re fumana lintho tsena, haholo-holo sesepa, re ne re rapela hore motho e mong a tle 'me a re fe tsona."

Bohlokoa ba ho hlatsoa matsoho thibelong ea mafu

Linaheng tse tsoelang pele, mafu a bolaeang bana ba banyenyane ka ho fetisisa ke mafu a phefumoloho le a letšollo - ka bobeli a ka fokotsoa ka ho hlatsoa matsoho. Matsoho ke mothati oa ho qetela oa tšireletso ketaneng ea phetisetso ea likokoana-hloko tsa mala ka ho toba ka letsoho ho ea molomong, kapa ka tsela e sa tobang ka ho tšoara lijo kapa metsi. Matsoho a boetse a phetha karolo phetisetsong ea mafu a phefumoloho, letlalo le mahlo: - matsoho a ka silafatsoa ke livaerase tsa phefumoloho, 'me mafu a fetisoang ka ho itlotsa mahlo. 

Ho hlapa matsoho ho bohlokoa haholo maemong a likoluoa; batho ba balehileng mahaeng a bona ba ka 'na ba haelloa ke phepelo e lekaneng ea metsi, maemo a bona a ka ba beha maemong ao ho leng thata hore ba laole bohloeki ba bona, 'me phihlello ea sesepa e ka' na ea fokotseha. Ho bohlokoa ho netefatsa hore ho khothaletsa le ho fana ka libaka tsa ho hlapa matsoho ho etelloa pele likarabelong tsohle moo bophelo bo botle ba sechaba bo leng kotsing.

Ho hlapa matsoho ka linako tsohle

Ho hlapa matsoho ka katleho ke ntlha ea bohlokoa mananeong ohle a WASH, le mekhahlelong eohle ea potoloho ea lenaneo:

Tokomane ea Kenya Turkana ea tippy tap size 38
  • Tlhahlobo: ho bohlokoa ho tseba boitšoaro ba batho ba teng; hore na ba hlatsoa matsoho ka mor'a ho itlhoekisa le pele ba lokisa lijo le ho li ja. Na ba sebelisa sesepa kapa lintho tse ling tse sebelisoang? Na lihlopha tse fapaneng - banna, bashanyana, basali, banana jj. li na le mekhoa e fapaneng? Basebetsi ba PHP ba lokela ho kenyelletsa tlhahlobo ea tsebo ea ho hlatsoa matsoho, maikutlo le mekhoa litekong tsohle tsa WASH tse potlakileng le lipatlisisong tsa motheo.
  • Ho rera: kenyeletsa baahi ba amehileng ho rala le ho netefatsa hore likarabo tsohle li loketse ebile lia amana le boemo. Chelete ea lisebelisoa tsa ho hlatsoa matsoho, ho kenyeletsoa le sesepa, e lokela ho kenyelletsoa licheleteng. Khetho ea sesebelisoa sa ho hlatsoa matsoho e lokela ho tataisoa ka hohle kamoo ho ka khonehang ke seo sechaba se se sebelisang ka tloaelo. Phetoho e nepahetseng ea boitšoaro e lokela ho kenyelletsoa e le karolo ea bohlokoa ea moralo oa lenaneo
  • Karabelo ea mohato oa pele: ho lokela ho nahaneloa ka ho hlapa matsoho ho tloha qalong – ho lokela ho elwa hloko matloana a kopanelo kapa libaka tsa ho itlhoekisa bonyane, hammoho le libakeng tsa ho lokisetsa lijo. Letšolo la ho phatlalatsa melaetsa ea bohlokoa ea ho hlapa matsoho le bahlophisi ba sechaba ke tsela e molemo ea ho khothaletsa ho hlapa matsoho; lisebelisoa le thepa ea koetliso li hlahisitsoe ke Sehlopha sa WASH 

Sebetsa le setso sa lehae le mekhoa e teng

Nakong ea seoa se seholo sa k'holera Bophirima ba Papua, moeletsi oa rona oa bophelo bo botle ba sechaba o ile a hlokomela hore meetlo ea lepato (eo ho eona batho ba neng ba ama litopo pele ba ja lijo tsa lepato) e ne e ka 'na ea jala lefu lena. Ho e-na le ho leka ho emisa moetlo, moeletsi o ile a buisana le baetapele ba kereke ea lehae, 'me hammoho ba ile ba atleha ho kenya mokhoa o mong - ho hlatsoa matsoho ka metsi le molora oa patsi - pakeng tsa ho lefa tlhompho ea ho qetela le ho ja. Sesepa se ne se sa fumanehe sebakeng seo 'me se ka be se le theko e boima ebile se sa khone ho tšoarella ho rekoa. Palo ea bakuli ba bacha ba k'holera ba amohetsoeng Setsing sa Kalafo e ile ea fokotseha kapele le ka mokhoa o makatsang, e le sephetho se tobileng sa ts'ebetso ena e le 'ngoe.

  • Maintenance: libaka tsohle tsa ho hlapa matsoho li lokela ho ba le phepelo e tsitsitseng ea metsi le ho hlokomeloa hantle ho netefatsa hore lia sebelisoa. Mokhahlelong oa pele ho ka hlokahala ho lefa bafani ba metsi kapa ho sebelisa bathusi ba sechaba ho tlatsa libaka tsa ho hlapa matsoho, empa ka nako e telele libaka tsohle li lokela ho ba le litsamaiso tsa paballo ea metsi kapa mekhoa e tsoelang pele ea ho tlatsa ha ho hlokahala. 
  • Ho beha leihlo: Ho shebella le ho buisana ka lihlopha tse shebaneng ho ka sebelisoa ho beha leihlo mekhoa ea ho hlatsoa matsoho; lia tlatsana ho totobatsa seo batho ba hlileng ba se etsang khahlanong le seo ba reng baa se etsa. Tlhahisoleseling ea lipale tse sa tsejoeng e lokela ho bokelloa hammoho le lintlha tse ling. Netefatsa hore lintlha tsohle li ngotsoe le ho hlahlojoa ho beha leihlo liphetoho life kapa life boitšoarong ba ho hlatsoa matsoho. Ho mamela maikutlo a sechaba ka mafolofolo ke senotlolo sa ho utloisisa maikutlo a sechaba.

Mehopolo e sebetsang 

Mekhoa ea batho:

  • Ho buisana le baahi ho bohlokoa; (ho kenyeletsoa banna, basali le bana) mabapi le maikutlo a bona mabapi le mefuta ea lisebelisoa tse sebelisoang le likhetho tsa bona, ho netefatsa hore li loketse; mohlala, lipompo ha lia lokela ho ba holimo haholo kapa ho ba thata haholo hore bana ba hōlileng le batho ba nang le bokooa ba li sebetse.
Setšoantšo sa 40
  • Litsong tse ling banna ba ka 'na ba se ke ba arolelana libaka tse tšoanang le basali, kahoo libaka li lokela ho ba tse loketseng maemo a setso.  
  • Mekhoa ea ho hlatsoa matsoho e ka fapana lipakeng tsa lichaba. Linaha tse 'maloa li hlahisitse li-poster tse hlalosang mehato e amehang ho hlapeng matsoho, 'me buka ea tataiso ea Sphere e na le khaolo e buang ka mekhoa e 'nepahetseng' ea ho hlatsoa matsoho hore e sebetse (nako ea ho itlotsa matsoho, mokhoa oa ho sebelisa, bolelele ba manala jj.). Batšehetsi bohle ba bophelo bo botle ba lokela ho tseba le ho khothaletsa mekhoa ena.

Libaka tsa ho Hlapa Matsoho: 

  • Libaka tsa ho hlapa matsoho li lokela ho fumaneha bonyane libakeng tsa bohloeki
  • Ho lokela ho nahaneloa eseng feela ho netefatsa hore ho na le libaka tsa ho hlapa matsoho matloaneng, empa hape le maemong a lelapa - ho khothaletsa batho ho hlapa matsoho ka linako tsohle tsa bohlokoa, joalo ka pele ba fepa bana, ba lokisa lijo, ba ja jj. Sesepa le sona ha se na monyetla oa ho utsuoa maemong a lelapa ha se bapisoa le libaka tsa ho hlapa matsoho tsa sechaba. 
  • Libaka tse fapaneng tsa ho hlapa matsoho li tla ba tse loketseng maemo a fapaneng; mohlala, meropa e meholo bakeng sa mehaho ea sechaba kapa disebediswa tse nyane tse kang Tippy Tap bakeng sa malapa. 
  • Sesepa ke thepa ea bohlokoa 'me se ka nkoa libakeng tsa sechaba, kahoo nahana ka litsela tsa ho fokotsa kotsi ena - mohlala, e tlame ka khoele, kapa u e qhibilihise ka metsing.
  • Libaka tsohle tsa ho hlapa matsoho li lokela ho ba le metsi a lekaneng ho thibela maemo a seretse. 

Hase seo u se tsebang, ke seo u se etsang…

Basebetsi ba Pakistan ba ile ba tsamaisa thupelo e atlehileng ea bophelo bo botle ba sechaba bakeng sa likomiti tsa bophelo bo botle ba sechaba, 'me barupeluoa bohle ba bontšitse kutloisiso e ntle ea bohlokoa ba ho hlatsoa matsoho. Leha ho le joalo, nakong ea lijo tsa motšehare, e mong oa barupeli o ile a lula a shebile setsi sa ho hlatsoa matsoho se neng se bontšitsoe ka ho hlaka haufi, 'me a hlokomela hore ha ho le ea mong oa barupeluoa ea ileng a hlapa matsoho pele a ja!

Metsi feela, sesepa, kapa molora?

  • Sesepa ke sesebelisoa se setle, empa sena ha se fumanehe kamehla kapa ha se theko e tlase.
  • Sesepa se thibelang baktheria ha se eletswe moo ho nang le mafu a mangata a letlalo (joalo ka maemong a likhohola) kaha se ka baka ho halefa. Hape ho bonahala ho se na phapang katlehong pakeng tsa sesepa se thibelang baktheria le sesepa se tloaelehileng.
  • Haeba ho se na sesepa, ho hlapa matsoho ka molora ho molemo ho feta ho se be le setlolo ho hang. Mobu, molora kapa seretse e le mokhoa o mong oa sesepa ho ka ba le likotsi kaha li ka silafatsoa ke likokoana-hloko - sebelisa molora o 'foreshe' o tsoang mohloling ka kotloloho.
  • Ke ho hohla matsoho ho leng bohlokoa.

Ho thoe'ng haeba libaka tsa rona li utsuoa?

Likampong tsa baphaphathehi tsa Liberia ka 2011, Oxfam e hahile matloana a sechaba. Sesepa se ile sa fanoa 'me metsi a ho hlatsoa matsoho a ile a fumaneha haufi le matloana ka libakete tsa Oxfam tse kentsoeng lipompo le likoahelo. Likampong tse ling sesepa le libakete li ile tsa nyamela kapele. Ha sehlopha se etsa lipatlisiso se fumane hore, likampong moo kabo e pharaletseng ea libakete le sesepa malapeng e neng e etsoa, ​​​​meaho ea ho hlatsoa matsoho ea sechaba e ne e ntse e le teng 'me e ne e sebelisoa ke batho ba sebelisang mehaho ea sechaba. Moo kabo e neng e sa etsahala kapa e sa lekana, batho ba ile ba nka libakete le sesepa tsa sechaba ho li sebelisa matlong a bona a bolulo.

Ho khothaletsa ho hlapa matsoho

  • Ho phahamisoa ho lokela ho tsamaellana le maemo – setso, bong, bana, tikoloho jj; ditaba tsena di lokela ho nahanelwa mohatong wa tlhahlobo, ho thusa ka ho rera mehato ya ho kenella
  • Ho bohlokoa ho tseba mekhoa le likhetho tsa batho ba reriloeng bakeng sa lintho tse bapatsang; mohlala, batho ba Haiti ba thabela 'mino, kahoo pina e khahlang ea sebini se tummeng e ka sebetsa hantle. Lipapali tsa bana tsa setso li ka fetoloa ka katleho hore li kenyelletse melaetsa ea bohloeki, 'me e ka ba monate ho e phetha. 
  • Netefatsa hore puo/maele le mokhoa o sebelisitsoeng boitsebisong ba papatso lia utloisisoa; mohlala, ha se bohle ba ka balang – haholo-holo basali metseng e meng
  • Ho khothaletsa ho hlapa matsoho ho lokela ho kenyelletsoa litlhalosong tsohle tsa mesebetsi ea basebetsi ba ntloana le ba khothalletsang bophelo bo botle
  • Hangata basali ke bona baapehi le bahlokomeli, kahoo ho bohlokoa ho ba shebana le mesebetsi ea papatso
  • Bophelo bo botle e kanna ea se be sesosa sa bohlokoa ka ho fetisisa sa liphetoho boitšoarong ba bohloeki. Takatso ea boinotši le seriti, ho ela hloko mekhoa ea bolumeli kapa ea setso, kapa boiketlo ba motho ka mong e ka ba matla a susumetsang. Sheba khaolo e buang ka Khothaletso ea Bohloeki Karolong e nang le lintlha tsa tataiso mabapi le ho susumetsa lihlopha tse fapaneng ho nka khato.
  • Sebelisa maqiti a ho tšosa, haeba ho loketse! Ho fetola mokhoa o itseng o ka 'na oa tlameha ho tšosa batho hore ba etse ntho e fapaneng, ho ba fa molaetsa o matla o ba susumetsang ho nahana ka seo ba se etsang le ho se fetola 

U se ke ua nahana hore u hloka tsebo 

Metseng e sirelelitsoeng Haiti, basebetsi ba bophelo bo botle ba sechaba ba ile ba beha meropa ea metsi ka ntle ho matloana 'me batho ba ne ba thabile haholo ho a sebelisa ntle le tlhoko ea ho etsa tlhokomeliso. Hangata ho etsa hore libaka li fumanehe habonolo ho lekane.

Mekhoa e sebelisitsoeng ka katleho bakeng sa ho khothaletsa ho hlatsoa matsoho e kenyelletsa:

  • Tšoantšiso, litšoantšiso, metjeko
  • Songs
  • Lipopi
  • Clown
  • Games
  • Kabo ea li-poster kapa lipampitšana ka ntlo le ntlo
  • Lipontšo

Libaka tsa ho khothaletsa ho hlapa matsoho li kenyelletsa:

  • likolo
  • Libaka tsa khumamelo
  • Litsi tsa sechaba
  • Libaka tsa 'maraka
  • Litsi tsa bophelo bo botle / litleliniki
  • Ka tlung

Ka bokhutšoanyane, lintlha tsa bohlokoa bakeng sa lisebelisoa tse ntle tsa ho hlatsoa matsoho ke:

  • Litsenyehelo tse tlase tsa tlhahiso
  • E bobebe/e ka jarolloang
  • E matla/e tšoarella
  • Paballo e phahameng ea metsi
  • E ka kopitsoa sebakeng sa heno
  • Ho loketse ho kopanela liphate ka bong bo le bong le meloko e fapaneng
  • E bonolo ho sebetsa
  • Motho ea nang le bokooa o tseba
  • Ha e haneloe ke bosholu
  • Makgetlo a ho tlatsa metsi a mangata ka makhetlo a mabedi ka letsatsi
  • E loketse setso le e amohelehang ke sechaba.
pampitšana ea la 15 Mphalane 42

La 15 Mphalane ke Letsatsi la Lefatshe la ho Hlapa Matsoho

Letsatsi la selemo le selemo la ho Hlatsoa Matsoho la Lefatše ke monyetla o motle oa ho tsebisa batho bohlokoa ba ho hlatsoa matsoho. Malebela a bohlokoa a ho tšoaea letsatsi a kenyelletsa: 

  • Netefatsa hore ho na le tekanyetso ea lichelete litlhahisong tsohle bakeng sa mesebetsi e meng ea papatso ea ho hlatsoa matsoho ka letsatsi la lefats'e la ho hlatsoa matsoho
  • Mesebetsi e ka kenyelletsa lipapali tse monate le tse sebetsang bakeng sa bana (ho netefatsa hore matichere aa ameha) hammoho le batho ba baholo. Lipapali tse kang lipotso, linoha le lilere, le li-relay tsa ho hlatsoa matsoho tse nang le meputso ea lisepa tsa sesepa (sena se sebelitse hantle Pakistan le Indonesia) 
  • Webosaete ea Lefatše ea ho Hlatsoa ka Matsoho e na le litataiso tse thusang tsa moralo, lipapali, li-poster le mehloli e meng
  • Ka 2009 ho bile le "likhau tsa Golden Poo", ka lifilimi tse 'maloa tse sebelisang metlae le shock ho khothaletsa ho hlatsoa matsoho.
  • Etsa hore letsatsi la ho hlapa matsoho le hopolehe! Mohlomong batla litaba tsa mecha ea litaba, kapa bonyane u li tlalehe, bakeng sa puisano le thuto ea ka hare ea Oxfam.

Ka bonyane bo felletseng…

  • Matlwana ohle a matloana a hahiloeng ke Oxfam a tlameha ho ba le libaka tsa ho hlapa matsoho tse nang le sesepa kapa moemeli, haholo-holo mohatong o potlakileng oa karabelo ea tšohanyetso.
  • Libaka tsa sechaba tsa ho hlapa matsoho li lokela ho hahuoa ho phahamisa tlhokomeliso ka bohlokoa ba ho hlapa matsoho; libaka tsa lipontšo li molemo
  • Bana ba lokela ho tsepamisoa maikutlo ka ho khetheha, kaha bana ba arolelana tlhahisoleseling mabapi le ho hlapa matsoho le malapa a bona. Lipontšo le tlhokomelo sekolong li molemo ho thusa bana ho ithuta le ho itloaetsa ho hlapa matsoho ka katleho.
  • Khothaletso ea ho hlatsoa matsoho e lokela ho nahana ka moelelo; boitšoaro ba batho, setso, bongata ba metsi a fumanehang jj.
  • Lihlopha tse kotsing, tse kang tse nang le bokooa kapa HIV le AIDS li hloka phihlello e bonolo haholo libakeng tsa ho hlapa matsoho
  • Tlhokomelo, tlhahlobo le mesebetsi ea ho ithuta e tlameha ho kenyelletsa litekolo tsa liphetoho mokhoa oa ho hlatsoa matsoho le tšebeliso e nepahetseng ea libaka tsa ho hlatsoa matsoho. Lintlha tse ling li fumaneha tokomaneng ea WASH Minimum Requirement. 

References


Leqephe la lintlha la WELL mabapi le tšusumetso ea bophelo bo botle ea ho hlatsoa matsoho ka sesepa: http://www.lboro.ac.uk/well/resources/fact-sheets/fact-sheets-htm/Handwashing.htm 

http://www.humanitarianreform.org/Default.aspx?tabid=343 , hape le disebediswa tsa koetliso ya ho kgothaletsa bohloeki le dithuso tse bonahalang di fumaneha ho DVD. Ho na le dithuto tse ding tse amehang ho Essential to know (karolo ya 1 ya 3), tse kang diketso tsa bohlokwa tsa ho thibela letshollo, ho kenya letsoho ha setjhaba moralong wa dibaka.

Mohlala oa poster ea mehato ea ho hlatsoa matsoho: http://www.redcross.org/www-files/Documents/pdf/Preparedness/ScrubClubHandWashing.pdf

Luby S. le ba bang (2004 ) 'Phello ea Khothaletso e Matla ea ho Hlapa Matsoho ho Bana ba Letšollo metseng e Kotsing e Phahameng Pakistan: Teko e Laoloang ka Tsela e sa Rarollang' The Journal of the American Medical association 292 (14)

Bloomfield, SF le Nath, KJ (2009) Tšebeliso ea molora le seretse bakeng sa ho hlatsoa matsoho metseng e nang le chelete e tlase. Foramo ea Machabeng ea Saense mabapi le Bohloeki ba Lapeng

Morero oa Sphere, (2011) Tokomane ea Botho le Maemo a Fokolang Karabelong ea Botho, www.sphereproject.org

Curtis, V. (2009) Phupu Soapbox, lekwalodikgang la kopanelo ya lefatshe ka bophara ya poraefete ya setjhaba bakeng sa ho hlatswa matsoho ka sesepa 8 Oxfam GB, Tlhokahalo e tlase ya Kgothaletso ya Bohloeki le Bohlweki (MR WASH).sheba Oxfam GB O Drive.

Bakeng sa tlhahisoleseding le tataiso e batsi, ka kopo ikopanye le Baeletsi ba Ts'ehetso ea Bophelo bo Botle ba Sechaba ba Lefapha la Libaka kapa la Botho

Lisebelisoa tse amanang

Phetolelo ka Boithaopo

lemoha ka kopo hore ena ke phetolelo e iketsahallang feela 'me e ke ke ea phethahala. All lihlooho li ngotsoe ka English 'me haeba ho bonahala ho se na le ntho e utloahalang, ka kopo hlahloba habeli English.