Sürdürülebilir su temini için piyasa temelli bakım
1. Ele Alınacak Sorun/Eksiklik:
Kenya'nın kurak ve yarı kurak bölgelerindeki (ASAL) kırsal su sistemlerinin üçte ikisi, inşaattan sonraki 3-5 yıl içinde ciddi şekilde işlevsiz hale geliyor ve yaklaşık üçte biri herhangi bir zamanda işlevsiz durumda (Dünya Bankası, 2015). Bunun temel nedenlerinden biri, etkili bir İşletme ve Bakım (O&M) yaklaşımının olmamasıdır. Kırsal su temini hizmetlerinin çoğu, güvenilir onarım ve bakım hizmetleri sağlayamayan gönüllü topluluk üyeleri tarafından sağlanmaktadır. Su sistemlerini işletme ve bakım kapasitesine sahip özel sektör aktörleri mevcut olsa da, su hizmeti sağlayıcıları arasında bu profesyonel uzmanlığı kullanmak ve onları dahil etmek için gerekli ticari teşviki sağlayacak yeterli talep olmamıştır. Dahası, WASH paydaşları, uzun vadede WASH hizmetlerinin sürdürülmesinin gerçek maliyetini sürekli olarak önceliklendirmemiş ve hafife almıştır; öyle ki, uygulanabilir ve sürdürülebilir bir su hizmeti sağlamanın gerçek maliyetleri hakkında çok az belgelenmiş bilgi bulunmaktadır.
2. Çözüm:
2018 yılında Oxfam, bakım hizmetlerini üstlenmek üzere üçüncü taraf özel sektör uzmanlarıyla sözleşme yapmanın finansal maliyetlerini nicel ve nitel olarak belirlemek için bir çalışma yürüttü. Bu çalışma kapsamındaki ilk finansal modelleme, su sistemlerinin, sistemin temel bileşenlerinin özel sektör profesyonellerine dış kaynak olarak verilmesiyle, en az 55-60 su temin şemasının tek bir hizmet seviyesi işletme ve bakım anlaşmasında bir araya getirilmesiyle finansal olarak uygulanabilir ve sürdürülebilir olabileceğini öne sürdü. Aynı finansal analiz, kamu sektörü ve STK'lar tarafından gerçekleştirilen reaktif ve yavaş onarımların mevcut durumuna ve bağlamına kıyasla, bu modelle önemli net tasarruflar elde edilebileceğini de gösterdi.
Bu proje, konseptin uygulanabilirliğini kanıtlamayı amaçlamaktadır. Kenya'daki Oxfam, su hizmeti sağlayıcıları ile özel sektör tedarikçileri/teknik uzmanları arasında hizmet seviyesi anlaşmaları oluşturarak ve kolaylaştırarak, 100'den fazla su şebekesinde önerileri pilot uygulama olarak hayata geçirmeyi hedeflemektedir. Birden fazla köydeki ekipmanların bakım ve onarımlarının tek bir seferde birleştirilmesi için ileriye dönük planlama yapılarak ölçek ekonomisi sağlanabilir. Bu, hem tedarikçi hem de alıcı sistemler için maliyet verimliliğini artıracaktır. Başarılı olması durumunda, hükümete vatandaşlara güvenilir ve sürdürülebilir su hizmetleri sunmak için daha uygun maliyetli bir yöntem sağlayacaktır.
3. Sonuçlar:
Kırsal kesimdeki 198 su şebekesi, durumlarını incelemek, kullanım özelliklerini belirlemek, işletme maliyetlerini, onarım ve bakım maliyetlerini ve tarifelerini değerlendirmek amacıyla denetlenmiştir.
Temel performans göstergeleri tanımlandı ve 60 su şebekesinin sürdürülmesi için tahmini maliyetler hesaplandı. 240 topluluk ve yerel yönetim temsilcisinin katıldığı kamu katılımı süreci ve istişare toplantılarının ardından 60 su şebekesi sisteme dahil edildi. Finansal yönetimi ve hesap verebilirliği iyileştirmek için 60 şebeke için nakitsiz mobil ödeme (MPesa) tarife tahsilat sistemi kuruldu.
Sürekli bakım hizmeti sağlayacak özel sektör hizmet sağlayıcısını belirlemek için hizmet seviyesi anlaşmaları taslak haline getirildi ve ihale süreci tamamlandı. Uygulama için İl Hükümeti'nden 130,000 £ tutarında taahhüt alındı.
4. Öğrenme/başka yerlerde uygulanabilirlik:
Proje, amaçladığı hedefe ulaştı. Plan uygulamaya konulmaya hazır, ancak etkisini eleştirel olarak değerlendirmek için henüz çok erken.
5. Ek Bilgiler:
Proje Belgeleri { Kutu ),
İlgili kişi:
Irene Gai, Su, Sanitasyon ve Hijyen Stratejisti, Kenya, igai@oxfam.org.uk
Brian McSorley, Halk Sağlığı Danışmanı, GHT, brian.mcsorley@oxfam.org